Als ZZP’er of opdrachtgever heb je vast weleens gehoord van de Wet DBA. Sinds de invoering van deze wet in 2016 is er veel veranderd op dit gebied voor zzp’ers. Inmiddels is aangekondigd dat de Belastingdienst vanaf 1 januari 2025 deze wet gaat handhaven. Gevolg? Paniek bij de zzp’ers onder ons. In deze blog vertellen we je wat de Wet DBA inhoudt, wat de reden is voor het handhaven op de wet DBA, wat de gevolgen zijn voor ZZP’ers en opdrachtgevers en hoe de handhaving werkt.
Wat is de Wet DBA en hoe beïnvloedt het ZZP’ers?
De Wet DBA… Weer een super mooi voorbeeld van de belastingdienst waarbij ze met chique woorden strooien: “Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties”. Wij houden van Jip en Janneke taal, dus wij leggen het als volgt uit: Regelgeving rondom de arbeidsrelatie tussen ZZP’ers en hun opdrachtgevers. Dat is veel makkelijker toch?
Het doel? Schijnzelfstandigheid tegen gaan. Schijnzelfstandigheid houdt in dat iemand formeel als zzp’er werkt, maar in de praktijk eigenlijk dezelfde werkzaamheden en verplichtingen heeft als een werknemer in loondienst. Gevolg? Situaties waarin werkgevers sociale premies en loonbelasting vermijden, terwijl de zzp’er niet de bescherming en rechten krijgt die een werknemer normaal gesproken wel heeft. Hierbij moet je denken aan bijvoorbeeld doorbetaling bij ziekte of recht op ontslagbescherming.
Waarom gaat de belastingdienst handhaven op de Wet DBA?
De wet DBA bestaat al sinds 2016. Waarom dan nu (pas) gaan handhaven? Goed om te weten is de achterliggende gedachte voor handhaving van deze wet. Deze wordt in het leven geroepen om te voorkomen dat zelfstandigen tegen hun wil zzp’er worden en werken onder het minimumloon. In sommige branches is dit een onhoudbare situatie geworden. Staatssecretaris Idsinga (Fiscaliteit en Belastingdienst) heeft het volgende aangegeven: “Zelfstandige ondernemers leveren in Nederland een belangrijke bijdrage aan onze economie. En dat blijft zo. Als je echt ondernemer bent en als zzp’er werkt, kun je dat gewoon blijven doen. Maar de inzet van schijnzelfstandigen leidt wel tot oneerlijke concurrentie en ongelijke arbeidsvoorwaarden. Het kabinet wil deze balans op de arbeidsmarkt herstellen.
Wat zijn de gevolgen van de Wet DBA voor ZZP’ers en opdrachtgevers?
Waar moet je als ZZP’er aan voldoen zodat je je houdt aan de wet DBA? Het belangrijkste is dat er geen schijnzelfstandigheid mag bestaan van een ZZP’er en je moet dit aan kunnen tonen aan de Belastingdienst. Wat zijn je mogelijkheden? Dit zijn belangrijke voorbeelden:
Gebruik een modelovereenkomst DBA
Een van de belangrijkste dingen die je kunt doen is werken volgens een modelovereenkomst DBA die door de Belastingdienst is goedgekeurd. Deze overeenkomst beschrijft de relatie tussen jou en je opdrachtgever en helpt vast te leggen dat je als zelfstandig ondernemer werkt, en niet in een dienstverband. Je kunt een bestaande modelovereenkomst van de belastingdienst gebruiken of er samen met je opdrachtgever een op maat maken, zolang deze aan de regels voldoet.
Toon je zelfstandigheid aan
Zorg ervoor dat je in de praktijk ook echt als zelfstandige werkt. Dit betekent dat je:
- Geen gezagsverhouding hebt met je opdrachtgever: Jij bepaalt zelf hoe je je werk doet en de opdrachtgever stuurt je niet aan alsof je een werknemer bent.
- Zelf je werktijden en manier van werken bepaalt, binnen de afgesproken kaders.
- Zorg voor meerdere opdrachtgevers per jaar.
- Zorg ervoor dat je je naar buiten toe gedraagt als ondernemer, door bijvoorbeeld reclame te maken of een website te hebben.
Vermijd vaste contracten of lange termijn opdrachten
Als je lange tijd voor één opdrachtgever werkt, kan dat lijken op een dienstverband. Probeer te voorkomen dat je te lang of te exclusief voor één opdrachtgever werkt, want dat kan als een verkapt dienstverband worden gezien.
Nieuw is de wet niet, en de huidige wet DBA blijft af en toe toch lastig door de grijze gebieden. Wetten worden continu veranderd of aangepast. Op dit moment is de nieuw voorgestelde bepaling dat bij een uurtarief van onder de € 32,24 het vermoeden bestaat dat er toch gewerkt wordt via een arbeidsovereenkomst. Wil je weten hoe je een goed tarief vaststelt? Bekijk onze blog over het berekenen van je ZZP-tarief.
Hoe wordt de Wet DBA gehandhaafd door de Belastingdienst?
Een belangrijk onderdeel van de Wet DBA is de handhaving door de Belastingdienst. De handhaving is in de afgelopen jaren vaak uitgesteld, maar vanaf 2025 zal deze weer strenger worden toegepast.
In een brief aan de Tweede Kamer op 6 september 2024 heeft de staatssecretaris van Financiën meer uitleg gegeven over de geplande handhaving van de Wet DBA (referentie: “Opheffen handhavingsmoratorium”, nr. 2024-0000438328). Hij benadrukt dat de focus van de handhaving voornamelijk ligt bij de opdrachtgevers met betrekking tot loonheffingen. Hoewel er bij correcties geen vergrijpboete wordt opgelegd, kan er wel een verzuimboete worden uitgedeeld. Moeilijke taal weer, dus de simpele uitleg is dat als je een fout hebt gemaakt in je belastingaangifte, de Belastingdienst je niet altijd een zware boete (vergrijpboete) geeft als ze die fout ontdekken. Zo’n zware boete krijg je bijvoorbeeld als je bewust de regels hebt overtreden. Als het een onopzettelijke fout is, kun je alsnog een minder zware boete krijgen. Dat is dan de zogenaamde verzuimboete. Dit is een boete die je krijgt als je bijvoorbeeld te weinig belasting hebt betaald, ook al was dat niet met opzet. Deze verzuimboete bedraagt 10% van het bedrag aan te weinig betaalde belasting, met een maximum van € 5.514.
De Belastingdienst beoordeelt of er gewerkt wordt volgens een geldige modelovereenkomst DBA. Als blijkt dat er sprake is van schijnzelfstandigheid, kan de opdrachtgever een naheffing en boete opgelegd krijgen. Voor ZZP’ers is het daarom belangrijk om de regels goed te begrijpen en samen met de opdrachtgever afspraken vast te leggen in een modelovereenkomst DBA.
Veelvoorkomende misverstanden van de Wet DBA
Er bestaan nog steeds veel misverstanden over de Wet DBA. Zullen we ze even op een rijtje zetten?
Een modelovereenkomst biedt volledige bescherming
Een veelvoorkomend misverstand is dat een goedgekeurde modelovereenkomst DBA altijd bescherming biedt tegen naheffingen of boetes van de Belastingdienst. Hoewel een modelovereenkomst helpt om de relatie tussen jou als zzp’er en je opdrachtgever vast te leggen, biedt het geen garantie. De Belastingdienst kijkt namelijk ook naar hoe de afspraken in de praktijk worden nageleefd. Als de samenwerking in werkelijkheid anders verloopt dan in de overeenkomst is beschreven, kan de Belastingdienst alsnog besluiten dat er sprake is van een dienstverband.
De Wet DBA richt zich alleen op zzp’ers
Een ander misverstand is dat de handhaving van de Wet DBA alleen zzp’ers treft. In werkelijkheid richt de Belastingdienst zich primair op opdrachtgevers. Zij zijn verantwoordelijk voor het correct inschatten van de arbeidsrelatie. Als de Belastingdienst oordeelt dat er sprake is van een dienstbetrekking in plaats van zelfstandigheid, kan de opdrachtgever verantwoordelijk worden gehouden voor het betalen van loonheffingen en eventuele boetes.
Het uurtarief bepaalt of je zzp’er bent
Sommigen denken dat een hoog uurtarief automatisch betekent dat je als zzp’er wordt beschouwd en dat een laag tarief leidt tot een dienstverband. Hoewel het uurtarief een indicatie kan geven (bijvoorbeeld met het wetsvoorstel dat een arbeidsovereenkomst wordt vermoed bij een uurtarief onder €32,24), is dit slechts één van de vele factoren. De Belastingdienst kijkt naar de hele werksituatie, zoals gezagsverhouding, zelfstandigheid, en de wijze van uitvoering van de werkzaamheden.
Conclusie
De Wet DBA blijft een belangrijk onderwerp voor zowel zzp’ers als opdrachtgevers. Hoewel de regels al sinds 2016 bestaan, zorgt de aankomende handhaving vanaf 2025 voor nieuwe uitdagingen. Het is essentieel om als zelfstandige niet alleen te werken volgens een modelovereenkomst, maar ook daadwerkelijk in de praktijk te handelen als ondernemer. Misverstanden, zoals de gedachte dat een modelovereenkomst volledige bescherming biedt, kunnen tot problemen leiden. Daarom is het cruciaal om de regels goed te begrijpen en samen met opdrachtgevers duidelijke afspraken te maken. Door nu goed voorbereid te zijn, kun je met een gerust hart blijven ondernemen zonder zorgen over de handhaving van de Wet DBA. Heb je vragen over de Wet DBA of andere zaken? Bekijk de diensten van Cijferbuddy of plan een eerste kennismaking met jouw toekomstige Cijferbuddy.
